Każdego roku 1 marca obchodzimy w Polsce Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych – święto poświęcone bohaterom podziemia niepodległościowego, którzy po zakończeniu II wojny światowej nie złożyli broni i podjęli walkę z narzuconą Polsce władzą komunistyczną.
Święto zostało ustanowione w 2011 roku z inicjatywy prezydenta Lech Kaczyński, a data 1 marca nawiązuje do tragicznych wydarzeń z 1951 roku – tego dnia w więzieniu na Mokotowie w Warszawie stracono członków IV Zarządu Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”.
Kim byli Żołnierze Wyklęci?
Żołnierze Wyklęci, nazywani także Niezłomnymi, to członkowie powojennego podziemia niepodległościowego – wywodzący się głównie z Armia Krajowa, Narodowe Siły Zbrojne czy Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość.
Po 1945 roku sprzeciwiali się sowietyzacji kraju, represjom oraz fałszowaniu wyborów. Działali w konspiracji, prowadząc akcje zbrojne, wywiadowcze i propagandowe. Władze komunistyczne określały ich mianem „bandytów”, starając się wymazać ich z historii – stąd określenie „wyklęci”.
Bohaterowie Niezłomni
Wśród najbardziej znanych postaci tego podziemia są m.in.:
- Witold Pilecki – ochotnik do Auschwitz, ofiara komunistycznego procesu i egzekucji w 1948 r.
- Danuta Siedzikówna – sanitariuszka 5. Wileńskiej Brygady AK, zamordowana w wieku 17 lat.
- Łukasz Ciepliński – prezes IV Zarządu WiN, stracony 1 marca 1951 r.
- Zygmunt Szendzielarz – dowódca 5. Wileńskiej Brygady AK.
Ich los często kończył się aresztowaniem, brutalnym śledztwem i śmiercią. Wielu z nich pochowano w bezimiennych grobach, których lokalizację odnajdywano dopiero po latach.
Dlaczego pamięć jest ważna
Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych to czas refleksji nad ceną wolności. To również okazja do przywracania prawdy historycznej oraz oddania czci tym, którzy – często w osamotnieniu – pozostali wierni przysiędze wojskowej i ideałom niepodległej Polski.
Dziś w całym kraju odbywają się uroczystości państwowe, marsze pamięci, biegi „Tropem Wilczym” oraz spotkania edukacyjne. Składane są kwiaty pod pomnikami i na grobach bohaterów.
„Zachowałam się jak trzeba”
Słowa Danuty Siedzikówny „Inki” stały się symbolem postawy Niezłomnych. To krótkie zdanie wyraża siłę ducha i wierność wartościom mimo grożącej śmierci.
Cześć i chwała Bohaterom
Niech 1 marca będzie dniem zadumy, wdzięczności i pamięci o tych, którzy walczyli o wolną Polskę wtedy, gdy wydawało się, że nadzieja została odebrana.
Cześć Ich Pamięci.
